700 lat parafii w Szewnie

Niezwykła historia Szewny i parafii

Świątynia, a w zasadzie zabytkowy zespół kościelny, jest nierozerwalnie związana z Szewną. Pierwsze skojarzenia mieszkańców naszego powiatu z Szewną, przywołują na myśl kościół, który góruje nad tą miejscowością od ponad 700 lat! Proboszcz parafii w Szewnie, ks. kanonik dr Tomasz Cuber, ma nadzieję, że obok przeżycia duchowego, jubileusz przyczyni się do umocnienia wspólnoty parafialnej i lokalnej. Wszak kościół od wieków kształtuje wizerunek Szewny i życie lokalnej społeczności.

W monografii gminy, Waldemar Brociek i Monika Bryła -Mazurkiewicz przypominają historię parafii i świątyni. Pierwszy kościół usytuowany na szewieńskim wzgórzu, został ufundowany w XIII wieku przez bpa Prandotę. Potwierdził to Jan Długosz w 1326 roku, a następnie w 1440 roku. Z tych przekazów dowiadujemy się, że wieś Szewna należąca do biskupa krakowskiego ma kościół parafialny, drewniany ku czci św. Mikołaja Biskupa, którego kolatorem jest kanonik kielecki. Kanonia ta nazywała się szewieńską, ponieważ z miejscowych pól pobierała dziesięcinę wartości 15 grzywien. Można przyjąć z dużym prawdopodobieństwem, że parafia z tytułem św. Mikołaja Biskupa, istniała wiele lat przed pierwszą wzmianką Jana Długosza.

Kościółek  drewniany, pewnie niewielki i skromny przetrwał do połowy XVII wieku. Wtedy został rozebrany, a drewno z jego rozbiórki wykorzystano do postawienia szkoły. W 1652 roku wybudowano nowy kościół już murowany, prawdopodobnie na miejscu poprzedniego.

Krwawy potop

Najtrudniejsze lata w historii parafii i miejscowości przypadają na okres potopu szwedzkiego. Z przekazów wiemy o rabunkach i mordach dokonanych przez oddziały księcia Siedmiogrodu Rakoczego, które w kwietniu 1657 roku właśnie w naszym rejonie przyłączyły się do wojsk króla szwedzkiego. W zapiskach odnajdujemy określenia, że kościół został złupiony i znieważony. Najeźdźcy wykazywali się niezwykłym okrucieństwem i zachłannością. Łupili wszystko, co tylko można było wynieść z kościoła. Zostały przysłowiowe mury, w dodatku osmalone przez pożar i liczne ciała zabitych, w tym księdza Szymona Kocha. Większość znajdujących się obecnie w podziemiach kościoła szkieletów pochodzi z tego okresu. Ciała grzebano wtedy obok świątyni, a osoby zasłużone w kryptach. Cmentarz w Szewnie założono w 1798 roku.

Po zniszczeniach nowy proboszcz przystąpił do remontu dachu, posadzek i wnętrza oraz wyposażenia kościoła w nowe sprzęty i szaty liturgiczne. Odnowiony kościół służył wiernym przez kolejny wiek. W latach 70. XVIII wieku świątynię rozebrano, ponieważ była skromna: mała, ciemna, bez kaplic, naw bocznych, wieży.

Późnobarokowy zespół sakralny

Kolejna, trzecia świątynia wyrosła na szewieńskim wzgórzu w 1777 roku i zachwyca swym wyglądem do dnia dzisiejszego. Jest to kościół orientalny, trójnawowy w układzie bazylikowym, zaprojektowany przez ks. Józefa Karśnickiego na wzór świątyni Salomona czyli pierwszej biblijnej świątyni wybudowanej w Jerozolimie dla przechowania Arki Przymierza. Prace przy szewieńskim kościele rozpoczęto w 1775 roku, bowiem taka data została wyryta na cokole. Karśnicki zaprojektował nie tylko świątynię także całą przestrzeń wokół niej m.in. dwie wikarówki i łączące je schody, plebanię otoczoną ogrodem oraz dom służby kościelnej. Powstał więc jedyny taki zespół kościelny uformowany na planie krzyża, utrzymany w stylu późnobarokowym. Dłuższe ramię stanowiła świątynia i plebania, krótsze zaś wikarówki i łączące je schody.

 W kolejnych wiekach ten sakralny zespół urbanistyczny został wzbogacony nowymi elementami. W okresie międzywojennym został nadbudowany dom służby kościelnej, wybrukowany plac przed kościołem. Pojawił się też Dom Katolicki z neobarokową fasadą. Dopełnieniem tego urbanistycznego zespołu była żelazna, neogotycka brama główna prowadząca do kościoła od strony zachodniej. Jej historia jest niezwykła. Została wykonana w 1895 roku przez pracowników Zakładów Ostrowieckich na wystawę w Niżnym Nowogrodzie. W 1906 roku właściciel Cukrowni „Częstocice”, zakupił ją i podarował parafii. Bramę ustawiono na wzmocnionej kamieniami krawędzi wzgórza kościelnego, dobudowano kamienne schody z dekoracyjnymi neogotyckimi balustradami  i czterema  lampami. Wszystkie metalowe elementy  bramy połączone są nitami!

Umocnić wspólnotę

-Uroczystości związane z 700-leciem naszej parafii rozpoczynamy już w grudniu tego roku. To niezwykłe wydarzenie w historii Szewny, wspólnoty parafialne, ale i chrześcijaństwa na naszych ziemiach – podkreśla proboszcz, ks. kanonik dr Tomasz Cuber. Obchodzimy przecież wyjątkowy jubileusz, nie 50 czy 100, ale 700-lecie. Chcemy go przeżyć duchowo. Jubileusz powinien jeszcze mocniej zjednoczyć naszą wspólnotę. Ileż to pokoleń współtworzyło tę wspólnotę parafialną i lokalną. Możemy ocenić, jak rozwijała się ona na przestrzeni wieków, od kilku domostw do liczącej sobie kilka tysięcy lokalnej społeczności.

Zespół kościelny robi dziś duże wrażenie. Jest zadbany, odrestaurowany. Od kilku lat prowadzone są prace remontowe, o czym mówił już w naszej gazecie ks. kanonik dr Tomasz Cuber. Wiele ważnych prac modernizacyjnych i konserwatorskich wykonano w samej świątyni. Odnowiono nawy boczne i nawę główną, boczne ołtarze, ławki, wszystkie obrazy i żyrandole – generalnie oświetlenie. Zainstalowano nagłośnienie.

 Odnowiono też wikarówki, schody, kaplice i inne obiekty parafialne, także ogrodzenie i zaprojektowano zieleń. To wszystko możliwe było dzięki wielomilionowemu wsparciu parafii w ostatnich latach z programów rządowych, wojewódzkich, funduszu kościelnego, dotacji konserwatora zabytków ale również wsparciu władz samorządowych. Niedawno gmina zrealizowała projekt zagospodarowania otoczenie wzgórza kościelnego. Zaprojektowano parkingi, wjazdy, amfiteatr, zieleń. Zespół sakralny w Szewnie należy nie tylko do najstarszych ale i do najcenniejszych zabytków dziedzictwa kulturowego materialnego i duchowego.

fot. Stanisław Dulny