Na Krzemionkach będą badać prahistoryczne graffiti

Muzeum Historyczno-Archeologiczne w Ostrowcu Świętokrzyskim, wraz z Instytutem Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk, przygotowało założenia do projektu badawczego „Więcej światła! Badania rysunków naskalnych, objaśnisk i okopceń w pradziejowych kopalniach krzemienia pasiastego w Krzemionkach”. Projekt został wysoko oceniony i będzie realizowany, a Rada Konsorcjum E-RIHS.pl przyznała nawet bezpłatny dostęp do infrastruktury badawczej.

Tzw. sztuką naskalną określa się ryty i malowidła naskalne wykonywane przez ludzi zarówno w pradziejach, jak i w czasach historycznych. Najbardziej znane są spektakularne przedstawienia zwierzęce namalowane w okresie paleolitu w jaskiniach (Lascaux czy Altamirze) na terenie Francji i Hiszpanii.

W Polsce też nie brakuje takich stanowisk. Autorzy jednej z publikacji w „Rock Art Research” wspominają, że najstarsze potwierdzone na polskich ziemiach znaki pozostawiona na skałach przez ludzi pochodzą właśnie z pradziejowej kopalni krzemienia pasiastego w Krzemionkach, eksploatowanych w okresie neolitu i wczesnej epoki brązu (ok. 3900-1600 lat p.n.e.). Powołują się na działalność archeologów, którzy w okresie międzywojennym natknęli się w dwóch podziemnych komorach na piktogramy, które powstały w wyniku celowego wytarcia sadzy pozostawionej zapewne przez pochodnię. Według badaczy widniały na nich wizerunki odcisków stóp oraz sztyletu. Niestety, nie dotrwały do naszych czasów, bo lokalna społeczność zniszczyła je w wyniku nielegalnego pozyskiwania wapienia.

Chcemy przypomnieć, że z Krzemionek pochodzi także odkryte w późniejszych czasach wyobrażenie uznawane przez część badaczy za boginię matkę. Obecnie jest to logotyp Muzeum w Krzemionkach.

-Badania na Krzemionkach planowane na przyszły rok będą polegać na wykonaniu dokumentacji pradziejowych rysunków i objaśnisk metodą reflektografii w podczerwieni, co pomoże określić ich pierwotny wygląd, a być może ułatwi też zrozumienie intencji artystycznych twórców- wyjaśnia na portalu ostrowieckiego muzeum ostrowiecki archeolog, Artur Jedynak. -Prahistoryczne graffiti na ociosach podziemnych wyrobisk należą do unikatowych zabytków neolitycznej kultury górniczej nie odkrytych jak dotąd nigdzie poza Krzemionkami. Są one związane z bogatą kulturą duchową ludzi wydobywających krzemień pasiasty. Rysunkom towarzyszą często objaśniska, czyli miejsca czyszczenia łuczyw stanowiących główne źródło światła oraz ślady używania lamp, których paliwem był tłuszcz zwierzęcy. Okopcenia zostaną poddane badaniom z użyciem chromatografii gazowej oraz spektroskopii Ramana. Przebadanie rysunków i okopceń pozwoli również przygotować dedykowany dla nich program konserwacji.

Jak się dowiedzieliśmy, do realizacji projektu wykorzystany zostanie sprzęt do reflektografii w podczerwieni z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, obrazowania multispektralnego z Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie, rentgenowskiej dyfraktometrii proszkowej z Uniwersytetu Jagiellońskiego, chromatografii gazowej sprzężonej ze spektrometrią mas i wspomnianej już spektroskopii Ramana z Uniwersytetu Wrocławskiego.

Jak informuje nasze muzeum, projekt będzie realizowany pod okiem Artura Jedynaka i dr Dagmary H.Werra z Pracowni Prehistorycznego Górnictwa Krzemienia IAE PAN w Warszawie.