14 lutego świętem państwowym. Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Armii Krajowej

Od lat mówi się, że w kwestii oceny działalności Armii Krajowej, czy też Żołnierzy Wyklętych ścierają się ze sobą kolejne powojenne pokolenia. Czy zmieni się to wobec jednogłośnego przyjęcia przez Sejm ustawy zapowiadającej 14 lutego jako dzień nowego święta państwowego – Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Armii Krajowej. Spieszymy z informacją, że święto to nie oznacza dnia wolnego od pracy.

Jak czytamy w uzasadnieniu, celem ustawy jest ustanowienie dnia 14 lutego świętem państwowym  – Narodowym Dniem Pamięci Żołnierzy Armii Krajowej dla upamiętnienia ochotniczego wojska Polskiego Państwa Podziemnego i złożenia hołdu kilkuset tysiącom Polek i Polaków, którzy w ramach struktur zorganizowanych stanęli do bohaterskiej walki z niemieckim okupantem. Dokładnie 14 lutego 1942 r. Naczelny Wódz, gen. Władysław Sikorski powołał Armię Krajową. Była ona kontynuatorką Służby Zwycięstwu Polski i Związku Walki Zbrojnej. Rok 2024 obfitował w okrągłe, 80. rocznice wydarzeń, nieodłącznie związanych  z Armią Krajową, w ramach których oddano hołd bohaterskim uczestnikom walk, m.in. wileńskiej operacji „Ostra Brama” oraz Powstania Warszawskiego. W organizację przedmiotowych obchodów zaangażowały się liczne instytucje publiczne, stowarzyszenia, społeczności szkolne i harcerskie. Powyższe potwierdza wyraźnie, że wielka spuścizna moralna podziemnego Wojska Polskiego nie zniknęła w okresie komunistycznego zniewolenia i stanowi obecnie niepodważalny kapitał w kształtowaniu postaw patriotycznych wśród kolejnych pokoleń polskiej młodzieży. Armia Krajowa stanowiła największą armię podziemnej Europy z lat II wojny światowej. Biorąc pod uwagę liczebność, ochotniczy zaciąg, różnorodność podejmowanych działań, oraz poziom wyspecjalizowania poszczególnych komórek organizacyjnych, stanowić mogła wzór dla innych organizacji konspiracyjnych okupowanej Europy.  Jednocześnie Armia Krajowa była działającym w konspiracji Wojskiem Polskim podległym przez cały czas istnienia najwyższym władzom państwowym i wojskowym Rzeczypospolitej, które z konieczności działać musiały na obczyźnie. W każdej fazie swego istnienia była strukturą legitymującą się mandatem legalnych, konstytucyjnych władz Rzeczypospolitej. Ten fakt odróżnia Armię Krajową od innych podziemnych formacji wojskowych, podporządkowanych konkretnym stronnictwom politycznym. To właśnie dowództwu Armii Krajowej przypadło niezwykle trudne zadanie scalenia, na płaszczyźnie ponadpartyjnej, wszystkich organizacji zbrojnych istniejących w kraju. Mimo wielu napotkanych trudności udało się zjednoczyć większość rozproszonych wcześniej wojskowych sił konspiracyjnych.  W konsekwencji, liczebność Armii Krajowej sięgnęła w 1944 r. ponad 350 tys. zaprzysiężonych żołnierzy, w tym ok. 10 tys. oficerów i ok. 35-40 tys. ochotników walczących w oddziałach leśnych.

W szeregach Armii Krajowej odnalazł się pełen przekrój polskiego społeczeństwa: ludność miejska i wiejska, kwiat polskiej młodzieży (w tym harcerze), intelektualiści, artyści oraz przedwojenni żołnierze zawodowi. W przeważającej liczbie przypadków, chęć oswobodzenia kraju spod jarzma niemieckiej okupacji przeważyła nad partykularnymi interesami poszczególnych środowisk i stronnictw politycznych. Mając na uwadze należyte upamiętnienie Armii Krajowej, kultywowanie pamięci o naszych przodkach walczących o niepodległość i upowszechnienie wiedzy o konspiracji niepodległościowej w latach 1939-1945, ustanowienie 14 lutego świętem państwowym – Narodowym Dniem Pamięci Żołnierzy Armii Krajowej – jest w pełni uzasadnione. Szczególnie biorąc pod uwagę coraz mniej liczne grono żyjących weteranów, bohaterskich żołnierzy  i żołnierek Polskiego Państwa Podziemnego, dla których to święto stanowić będzie kolejny wyraz pamięci i szacunku obecnych pokoleń.

Tak więc już w 2025 roku obchody 83. rocznicy przekształcenia Związku Walki Zbrojnej w Armię Krajową, stanowić będą pierwsze upamiętnienie tego doniosłego wydarzenia w ramach nowo ustanowionego święta państwowego.

Podczas obrad Sejmu o działaniach AK na Ziemi Świętokrzyskiej mówił poseł Andrzej Kryj. -Jako poseł Ziemi Świętokrzyskiej, ziemi tak szczególnej dla Armii Krajowej, pragnę wyrazić słowa radości, że ten projekt trafił pod obrady Sejmu - powiedział. -Wśród wielu oddziałów AK działających na Ziemi Świętokrzyskiej wymienię tylko kilka. Świętokrzyskie Zgrupowania Partyzanckie ZWZ-AK „Ponury˝, „Nurt˝, dowodzone przez Jana Piwnika ˝Ponurego˝ i Eugeniusza Kaszyńskiego „Nurta˝, oddziały Antoniego Hedy „Szarego”, Mariana Sołtysiaka „Barabasza”, Leona Stoli „Dęba˝ i wiele, wiele innych. Dobrze, że ten dzień będzie m.in. ich honorował. Dobrze się stało, że w ustawie została wprowadzona zmiana podkreślająca represje, jakie spadły na żołnierzy Armii Krajowej po 1945 r. A te represje dotykały nie tylko samych żołnierzy, dotykały także ich bliskich, ich rodzin. Nawet dzieciom uniemożliwiano studiowanie na wybranych przez nie kierunkach.

W przeciwieństwie do większości krajów Zachodu, Państwo Polskie nigdy nie zgodziło się na żadną formę kolaboracji z Niemcami. Mimo terroru wprowadzonego nad Wisłą – m.in. za ratowanie Żydów wymierzana była kara śmierci dla ratującego i całej jego rodziny – w Armii Krajowej działał osobny wydział ratujący osoby wyznania mojżeszowego („Żegota”). Dzięki Temu ocalono od śmierci tysiące ludzi, płacąc za to, niejednokrotnie, cenę najwyższą.

14 lutego 1942 roku Związek Walki Zbrojnej został przemianowany na Armię Krajową. Formacja ta stała się największą podziemną armią okupowanej Europy.  Największą operacją militarną Armii Krajowej była akcja „Burza” i w jej ramach powstanie warszawskie. Strategicznym, choć niezrealizowanym celem AK było przeprowadzenie powstania powszechnego w okupowanej Polsce, w ostatniej fazie II wojny światowej.